Kimdir? Kültür Sanat

Cemal Erkin unutulmuyor

Türk Beşleri olarak adlandırılan ve 1900’lü yılların başında doğan birinci kuşak besteciler arasında yer alan Ulvi Cemal Erkin, vefatının 48. yılında yad ediliyor.

Çağdaş Türk Müziğine yön veren önemli bestecilerden, müzisyen, müzik öğretmeni ve orkestra şefi Cemal Erkin, üst düzey bürokrat Mehmet Cemal Bey ile Nesibe Hanım’ın çocuğu olarak 14 Mart 1906’da İstanbul’da dünyaya geldi. Erkin, piyano çalan annesi ve kendisinden büyük erkek kardeşinin keman dersleri alması dolayısıyla henüz çocukken müziğe ilgi duymaya başladı. İlk müzik eğitimini küçük yaşta annesinden alan sanatçı, henüz 7 yaşındayken o tarihlerde İstanbul’da ünlü olan İtalyan müzik öğretmeni Adinolfı’den, 8 yaşına geldiğinde ise Fransız öğretmen Mercenier’den piyano dersleri aldı. Erkin, kısa sürede büyük bir aşama kaydederek. bu konudaki yeteneğini kanıtladı.

MEB bursuyla Paris’e
Ulvi Cemal Erkin 19 yaşında Galatasaray Lisesinden mezun olduktan sonra Milli Eğitim Bakanlığının (MEB) yurt dışı eğitimi için açtığı sınavı kazanarak 1925’te Paris’e gitti. Paris Konservatuvarında Isidor Philip ve Camille Decireus ile piyano, Jean Gallon ile armoni, Noel Gallon ile kontrpuan çalışan Erkin, Ecole Normale de Musique de Paris adlı müzik okulunda Nadia Boulanger’nin kompozisyon öğrencisi oldu. Besteci Erkin, 1930’da diplomasını alarak Türkiye’ye döndüğünde, Ankara Musiki Muallim Mektebine armoni ve piyano öğretmeni olarak atandı. Okul, 1936’da devlet konservatuvarı olarak yeniden düzenlendiğinde, Erkin piyano dersleri vermeye devam etti.

Ünlü bestekar, 1949-1951 arasında müdür olarak görev yaptığı devlet konservatuvarında, hayatını kaybedene kadar da piyano bölümü şefi ve piyano öğretmeni olarak çalışmayı sürdürdü. Kendi bestelerinden oluşan ilk konserini 1946’da veren sanatçı, ilk eseri olan orkestra için “İki Dans” ile keman ve piyano için kaleme aldığı “Ninni”, “Emprovizasyon” ve “Zeybek” adlı eserlerini Paris’te yazdı. Ulvi Cemal Erkin, öğretmenliğe atandığı tarihten başlayarak kimi zaman bir piyano konçertosu ile solist, kimi zaman besteci, yorumcu, öğretmen ve orkestra şefi olarak önemli görevler üstlenip klasik müziğin sevilmesi ve yaygınlaştırılmasında öncülük etti. Leipzig Konservatuvanııı bitirerek Musiki Muallim Mektebinde piyano öğretmenliğine atanan Ferhunde Remzi ile Ulvi Cemal Erkin, 1932’de dünya evine girdi. İkili, ömür boyu süren birlikteliklerinde yurt içinde ve yurt dışında verdikleri konserlerle heyecanlan, mutlulukları, başarıları paylaştı, kısıtlı imkanlarla genç müzisyenleri yetiştirmeye, çok sesli müziği yaymaya kendilerini adadı.

Erkin’in sanatsal yaklaşımına dair adına kurulan internet sitesinde, Koral Çalgan’ın yazılarından faydalanılarak hazırlanan biyografisinde şu ifadeler yer alıyor:

“Halk müziğinin zengin kaynaklarından yararlanıp, aksak ritimli yapının arasına ya da üstüne taksim gibi serbest ve durgun bir bölme yerleştirerek değişik hava yaratmak Ulvi Cemal Erkin’in sıkça ve başarıyla uyguladığı bir teknikti. Erkin yapıtlarında kolayca benimsenen ve akılda kalan Türk ezgilerini bularak. bunları zevkli bir armoni üzerine oturtmasını. Anadolu’nun kokusunu, rengini ve sesini Batı’nın tekniği ile çağdaş kalıplar içine ustaca dökmesini bildi. Cemal Erkin’in eserlerindeki içtenlik, sıcaklık ve yalınlık onların sevilip sık çalınmasının başlıca nedeni olmuştur. İncelikli bir beğeni süzgecinden geçirerek uzun uzun düşünen ve tartan, müziği notaya aktarırken daha çok titizlenen Erkin, duyguyu daima öne alan özgün eserler vermiş ve soylu olanı seçmesini bilen kişisel stiliyle ülkesinin müziğini yüceltmiştir.”

Sanat yaşamındaki başarıları nedeniyle Fransız ve İtalyan devletlerinin onur ve liyakat nişanlarıyla ödüllendirilen Erkin, 1971 ‘de “devlet sanatçısı” unvanı aldı. Usta bestecinin anısına, 1985’te pul bastırıldı. 1991’de Sevda-Cenap Ant Müzik Vakfı tarafından onur ödülü altın madalyası verildi. Eserleri Türkiye dışında da sık sık yorumlanan Ulvi Cemal Erkin, yapıtlarını seslendiren Çek Filarmoni Orkestrası, Colonne Orkestrası ve Paris Radyo Senfoni Orkestrasını konserlerinde bizzat yönetti.

Başarılı sanatçı, 15 Eylül 1972’de, 66 yaşında iken, kalbine yenik düşerek Ankara’da hayata veda etti. Sanatçının eserleri:

“İki Dans” (1930), “Ninni, Emprovizasyon ve Zeybek Türküsü” (1929-1932), “Beş Damla” (1931), “Bülbül ve Ayın On Dördü” (1932), “Konçertino” (1932), “Bayram” (1934), ‘Yaylı Çalgılar Dörtlüsü” (1936), ‘Yedi Halk Türküsü” (1936), “İki Sesli Tüıkület” (1936), “Çocuklar İçin Yedi Kolay Parça” (1937), “Duyuşlar” (1937), “Karagöz” (1940), “Piyano Konçertosu” (1942), “Köçekçe” (1943), “Piyano Beşli” (1943), ‘Yedi Türkü” (1945), “Senfoni No:l” (1944-1946), “Piyano Sonatı” (1946), “Keman Konçertosu”
(1947), “Senfoni No:2” (1948-1958), “Keloğlan” (1950), “Sinfonietfa” (1951-1959), “On Türkü” (1963), “Ahi Prelüd”
(1967), “Konçeıtant Senfoni” (1966), “Senfonik Bölüm” (1968-1969)

Meslek meşrep meselesi
Radyo Dergisi’nin 1 Ocak 1945’te çıkan sayısında Baki Süha Ediboğlu’nun gerçekleştirdiği “Erkin Ailesi Arasında” başlıklı mülakata katılan Ferhunde Remzi Erkin, şu ifadeleri kullanmıştı: “Aynı meslekte iki insanın birbirinden alıp vereceği kuvvet ne ise biz de Ulvi ile böyle bir sanat alışverişi içinde birbirimizi tanıdık ve birleştik. O yazar, ben çalarım ve beraber konuşuruz. Mesleğimiz gibi meşrebimiz de birbirine uygundur çok şükür…”

Erkin, 1943’te Cumhuriyet Halk Partisi’nin açtığı beste yarışmasına “Köçekçe” ve “Piyano Konçertosu” ile katıldı. Ödüle layık görülen Piyano Konçertosu eseri, aynı yıl Ferhunde Erkin solistliğinde önce Riyaset-i Cumhur Orkestrası tarafından, daha sonra ise Berlin Şehir Orkestrası tarafından yorumlandı.

Kaynak: Gazete Damga

Avatar

Editör

Yorum Yazın

Yorum Yazın...

Güncel Etkinlikler

Ağustos

Eylül 2020

Ekim
Pzt
Sal
Çar
Per
Cum
Cmt
Paz
31
1
2
3
4
5
6
Etkinlikler için Eylül

1st

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

2nd

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

3rd

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

4th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

5th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

6th

Etkinlik Yok
7
8
9
10
11
12
13
Etkinlikler için Eylül

7th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

8th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

9th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

10th

Etkinlikler için Eylül

11th

Etkinlikler için Eylül

12th

Etkinlikler için Eylül

13th

14
15
16
17
18
19
20
Etkinlikler için Eylül

14th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

15th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

16th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

17th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

18th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

19th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

20th

Etkinlik Yok
21
22
23
24
25
26
27
Etkinlikler için Eylül

21st

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

22nd

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

23rd

Etkinlikler için Eylül

24th

Etkinlikler için Eylül

25th

Etkinlikler için Eylül

26th

Etkinlikler için Eylül

27th

28
29
30
1
2
3
4
Etkinlikler için Eylül

28th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

29th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Eylül

30th

Etkinlik Yok