Tarihte İstanbul Ulaşım

İşte Kanal İstanbul’un atası

Kanal İstanbul 9 yıldır Türkiye’nin gündeminde. Proje çok yakında başlayacak. Karadeniz ve Marmara arasında İkinci bir suyolu açma fikri ise çok daha eskiye uzanıyor. 1 Roma, 1 Bizans, 7 de Osmanlı İmparatoru Sakarya-Sapanca hattında kazılacak bir kanalla İki denizi birleştirmeye çalışmıştı.

İstanbul’un en çılgın projesi Kanal İstanbul’un inşası için takvim açıklandı. 2019-2023 Stratejik Planı’nda yer alan Kanal İstanbul’un, Cumhuriyetin 100. yılına kadar büyük oranda tamamlanması hedefleniyor.

Kanal İstanbul, ilk olarak Başkan Recep Tayyip Erdoğan’ın başbakanlığı döneminde, 2011 yılında açıklanmıştı. Aradan geçen 9 yılda proje birçok yönüyle tartışıldı. Çalışmaların başlayacağı, Sazlıdere-Küçükçekmece güzergâhı belirlenmeden önce Çatalca’dan Büyükçekmece’ye kadar pek çok farklı güzergâh üzerinde duruldu. Proje nihayet bugünkü şeklini aldı. Ancak Karadeniz ve Marmara arasında İstanbul Boğazı dışında ikinci bir suyolu açma fikri çok daha eskiye çok eskiye uzanıyor.


SOKULLU’NUN ÇILGIN PROJESİ
İstanbul Boğazı’na alternatif suyolu oluşturma fikri, 500 yıldan daha uzun bir süre önce Kanuni Sultan Süleyman döneminde de gündeme gelmişti. O dönemde belirlenen güzergâh ise Sakarya Nehri ve Sapanca Gölü olarak düşünülmüştü. Tarihi kaynaklara göre, Kanuni’nin ünlü veziri Sokullu Mehmed Paşa Sakarya Nehri, Sapanca Gölü ve İzmit Körfezi’ni birleştirerek Karadeniz ve Marmara’yı bağlamayı hedefliyordu. Güzergâh Sakarya, Kocaeli, Bilecik, Eskişehir ve Bolu illerini içine alan yeni bir ticaret yolu ortaya çıkaracaktı. Kesin olmamakla birlikte kanalla ilgili ön çalışma yapma görevinin dönemin ünlü mimarı Mimar Sinan’a verildiği tarihçiler arasında yıllardır tartışılıyor.

6 PADİŞAH DAHA KALKIŞTI
Kanuni döneminde savaşlar nedeniyle proje rafa kaldırıldı ancak Osmanlı İmparatorluğu İstanbul Boğazı’na alternatif bir suyolu oluşturma fikrinden hiç vazgeçmedi. Kanuni’nin ardından Sultan 3. Murad, Sultan 4. Mehmed, Sultan 3. Mustafa, Sultan 2. Mahmud, Sultan Abdülmecid ve Sultan Abdülaziz dönemlerinde de kanal fikri yeniden gündeme geldi.

KERESTE KANALI OLACAKTI
Tarihçilere göre OsmanlI’nın bu güzergâhta bir kanal açmak istemesinin temel sebebi Karadeniz’deki donanmanın kereste ihtiyacını hızlı bir şekilde karşılayabilmekti. Özellikle 3. Murad devrinde donanmanın kereste ihtiyacı zirveye çıkınca, kanal için ilk ciddi girişim başlatılmıştı. 3. Murad’m 1591 yılında İzmit ve Sapanca kadılarına gönderdiği yazılı hükümlerde kanalla ilgili çalışma yapılması talimatının yer aldığını anlatan tarihçiler, bu dönemdeki etüt çalışmalarıyla ilgili detaylı bilgiler olduğundan söz ediyor.

SAKARYA-SAPANCA-İZMİT KÖRFEZİ
Marmara ve Karadeniz arasındaki kanal için belirlenen güzergâh, Sakarya Nehri ve Sapanca Gölü’nün birleştirilmesiyle oluşturulacaktı. Kiraz Suyu Deresi, Sapanca Gölü’ne bağlanacak o dönemde zaten üzerinde yük gemisi taşımacılığı yapılan Sakarya Nehri de bu yola eklenecekti. Tarihçilere göre bu güzergâhtaki mesafelerin ölçülmesi için bir heyet bile görevlendirilmişti. Hatta 3. Murad’m sadrazamı Koca Sinan Paşa, 1591 yılında kanalın yapılacağı bölgeye giderek incelemelerde bulunmuş ve padişahı bilgilendirmişti. Tarihçiler projenin neden yapılamadığıyla ilgili net bir bilgi vermese de ağırlıklı görüş, Sadrazam Koca Sinan Paşa’ya yönelik aleyhtarlık nedeniyle projenin rafa kaldırıldığı yönünde. Kanalın yapılmasıyla Paşa’nın itibarının artacağından korkan muhaliflerinin bu işi yokuşa sürdüğü en ağırlık kazanan görüş.
• Karadeniz ile Akdeniz arasında alternatifsiz bir geçit olan İstanbul Boğazındaki gemi yoğunluğunu ve İstanbul Boğazı’nda tehlikeli madde taşıyan gemilerin oluşturduğu riski azaltmak adına Karadeniz ile Marmara Denizi arasında yapay bir suyolu açılacak.

• Kanalın oluşumuyla birlikte Marmara Denizi ile kesişen noktaya 2023 yılına kadar planlanan iki yeni şehirden biri inşa edilecek.
• Kanalın uzunluğu 40-45 km; genişliği yüzeyde 145-150 m, tabanda ise yaklaşık 125 m olacak.
Suyun derinliği 25 m olacak.

• İstanbul Boğazı tanker trafiğine tümüyle kapanacak, İstanbul’da iki yeni yarımada, yeni bir de ada oluşacak.

• 453 milyon metrekareye kurulması planlanan Yeni Şehir’in 30 milyon metrekaresini Kanal İstanbul oluşturuyor. Diğer alanlar 78 milyon metrekare ile havaalanı, 33 milyon metrekare ile Ispartakule ve Bahçeşehir, 108 milyon metrekare ile yollar, 167 milyon metrekare ile imar parselleri ve 37 milyon metrekaresi ise ortak yeşil alanlara ayrıldı.

• Çıkartılan topraklar, büyük bir havalimanı ve liman yapımında kullanılacak, tas ocaklarının ve kapatılan madenlerin doldurulması için yararlanılacak.

• Günde 150-160 gemiye ev sahipliği yapması beklenen Çılgın Proje, Panama Kanalı ile kıyaslandığında dört katı büyüklüğünde gemi trafiğine hizmet verecek.

• Panama Kanalı’nı her gün ortalama 40 gemi kullanırken, yıllık ortalama getiri de 1,5 milyar dolara kadar çıkıyor. Benzer geçiş yollarından biri olan Süveyş Kanalı’nda ise günde 54 geminin geçiş yaptığı düşünüldüğünde yıllık kazancın 4 milyar dolar olduğu görülüyor.
• Maliyeti 40 milyar doları bulacağı tahmin edilen Kanal İstanbul, hesaplanan getirisiyle 5 yıl içinde kendini finanse edecek.
• Boğaz’dan tankerlerle yılda 150 milyon ton tehlikeli yük taşınıyor.
• Projenin tamamlanmasından sonra bölgede 1.5 milyonluk yeni bir iş imkânı ortaya akacak.
• Çılgın Proje’nin ilk 5 yılda 100 milyar dolara yakın bir gelir kazandırması hedefleniyor.

KANAL İSTANBUL NELER GETİRECEK?

Sapanca-Sakarya güzergâhında bir kanal açma fikri yüzyıllar sonra Binali Yıldırım’ın Ulaştırma Bakanlığı döneminde de gündeme gelmişti. O dönem Meclis’te sunum yapan Binali Yıldırım, İstanbul Boğazımın yükünü azaltmak için Karadeniz’i Sakarya Nehri ve Sapanca Gölünden Marmara’ya bağlanacak ‘yapay kanal’ı anlattı. Türkiye’nin kuzey komşularının İstanbul’da deniz trafiğini artıracak taleplerle karşılarına çıktığını anlatan Yıldırım, ikinci bir suyolunun artık kaçınılmaz hale geldiğini söyledi.

Bugün Adapazarı’nda bulunan Sakarya üzerindeki Justinianus Köprüsü’nün mimari yapısı Sapanca Kanalı’nın Roma İmparatorluğunun da gündeminde olduğunun delili olarak kabul ediliyor. Uzmanlara göre, köprü ayaklarına yapılan “mahmuzlar” ırmağın geldiği güney yönünde değil kuzey tarafında yer alıyor. Bunun sebebi olarak da İzmit Körfezinden 31 metre daha yüksekte olan Sapanca Gölü’nün bu konumunun hesaplanmış olması gösteriliyor.

Projeye göre Sapanca Gölü suları, açılacak 12 km’lik kanalla körfeze akıtılacaktı. Sakarya Nehri’nin Çark Deresi yatağından geri çevrilerek, söz konusu bu köprü altından geçirilerek göle ulaştırılması sağlanacaktı.

Roma ve Bizans da düşündü
Sakarya Nehrini Sapanca Gölü’ne, gölü de İzmit Körfezi’ne bağlama projesi Roma ve Bizans imparatorluklarının da gündemindeydi. Tarihçiler Bitinya Valisi Plinius ile imparator Trajan arasındaki yazışmalarda projeden bahsedildiğini aktarıyor. Vali Plinius, Sapanca’nın acılan bir kanalla Marmara Denizine bağlanmasını, Sakarya Nehrimin de göle akıtılmasını içeren bir çalışma yapmıştı. Bu yolla taşınacak kereste ve mermer İstanbul’da kullanılacaktı.

3. MURAD IN PROJESİ
3. Murad devrinde donanmanın kereste ihtiyacı zirveye çıkınca, kanal için ilk ciddi girişim başlatılmıştı.
Sakarya-Sapanca-İzmit Körfezi Kanal Projesi

SOKULLU MEHMED PAŞA’NIN PROJESİ
Sokullu Mehmed Paşa Sakarya Nehri, Sapanca Gölü ve İzmit Körfezi’ni birleştirerek Karadeniz ve Marmara’yı bağlamayı hedefliyordu.

Kaynak: AKŞAM

Avatar

Editör

Yorum Yazın

Yorum Yazın...

Güncel Etkinlikler

Aralık

Ocak 2020

Şubat
Pzt
Sal
Çar
Per
Cum
Cmt
Paz
30
31
1
2
3
4
5
Etkinlikler için Ocak

1st

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Ocak

2nd

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Ocak

3rd

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Ocak

4th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Ocak

5th

Etkinlik Yok
6
7
8
9
10
11
12
Etkinlikler için Ocak

6th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Ocak

7th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Ocak

8th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Ocak

9th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Ocak

10th

Etkinlikler için Ocak

11th

Etkinlikler için Ocak

12th

Etkinlik Yok
13
14
15
16
17
18
19
Etkinlikler için Ocak

13th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Ocak

14th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Ocak

15th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Ocak

16th

Etkinlikler için Ocak

17th

Etkinlikler için Ocak

18th

Etkinlikler için Ocak

19th

20
21
22
23
24
25
26
Etkinlikler için Ocak

20th

Etkinlikler için Ocak

21st

Etkinlikler için Ocak

22nd

Etkinlikler için Ocak

23rd

Etkinlikler için Ocak

24th

Etkinlikler için Ocak

25th

Etkinlikler için Ocak

26th

27
28
29
30
31
1
2
Etkinlikler için Ocak

27th

Etkinlikler için Ocak

28th

Etkinlikler için Ocak

29th

Etkinlikler için Ocak

30th

Etkinlikler için Ocak

31st